İşyerinde İş Eldiveni Seçimi: KKD Yönetmeliğine Göre İşverenin Sorumlulukları
İş eldiveni yalnızca bir satın alma kalemi değil, yasal bir yükümlülüktür. KKD yönetmeliğinin işverene yüklediği sorumlulukları, riske göre standart eşleştirmesini ve kurumsal alım için kontrol listesini derledik.
İş eldiveni, seçimi, temini ve kullanımı mevzuatla düzenlenen bir kişisel koruyucu donanımdır. Bu rehberde 6331 sayılı Kanun ve KKD yönetmeliklerinin işverene yüklediği sorumlulukları, riske göre standart seçimini ve kurumsal alım için bir kontrol listesini bulacaksınız.
KISA CEVAP
Türkiye'de işyerinde kullanılan iş eldivenleri, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 2 Temmuz 2013, sayı 28695) kapsamındadır. İşveren; risk değerlendirmesine göre uygun eldiveni belirler, çalışana ücretsiz verir, kullanımını öğretir, bakımını ve değişimini sağlar. Eldivenin kendisi ise CE işaretli olmalı ve KKD Yönetmeliğine (Resmî Gazete, 1 Mayıs 2019) uygun şekilde piyasaya sunulmalıdır.
7
temel işveren sorumluluğu
6331
İSG Kanunu
Ücretsiz
çalışana teslim
BU YAZIDA
Hangi mevzuat neyi düzenler?
| Düzenleme | Kimi ilgilendirir? | Neyi düzenler? |
|---|---|---|
| 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu | İşveren | Çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlama genel yükümlülüğü |
| KKD'lerin İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (2013) | İşveren ve çalışan | KKD'nin işyerinde seçimi, temini, kullanımı ve bakımı |
| Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği (2019, AB 2016/425 uyumlu) | Üretici, ithalatçı, dağıtıcı | KKD'nin tasarımı, uygunluk değerlendirmesi ve CE işareti |
| EN standartları (EN 388, EN 407, EN 12477 vb.) | Üretici ve alıcı | Test yöntemleri ve performans seviyeleri |
NOT
KKD: Kişisel koruyucu donanım; çalışanı bir veya birden fazla riske karşı korumak için giyilen ya da taşınan eldiven, baret, gözlük, iş ayakkabısı gibi ekipmanlar.Eldiven neden “son önlem”dir?
Yönetmeliğe göre KKD, riskler teknik önlemlerle, toplu korumayla veya iş organizasyonuyla önlenemediğinde ya da yeterince azaltılamadığında kullanılır. Yani önce keskin kenarı kapatmak, sıcak yüzeyi yalıtmak gibi önlemler düşünülür; geriye kalan risk için uygun eldiven seçilir. Bu yaklaşım, eldiven seçiminin rastgele değil risk değerlendirmesine dayanması gerektiğini de gösterir.
İşverenin 7 temel sorumluluğu
Çalışan tarafında da yükümlülükler vardır: Çalışan, kendisine verilen eldiveni aldığı eğitime uygun şekilde kullanmak, korumak ve gördüğü arıza ya da eksikliği işverene bildirmekle yükümlüdür.
Riske göre hangi standart aranmalı?
| Risk | Aranacak standart | Bakılacak değer | Zagor'da karşılığı |
|---|---|---|---|
| Aşınma, kesilme, yırtılma, delinme | EN 388 | İlgili testin seviyesi | Montaj ve nitril eldivenler |
| Isı, alev, erimiş metal | EN 407 | Temas ısısı, sıçrama seviyeleri | Kaynakçı eldivenleri |
| Kaynak işleri | EN 12477 | Tip A veya Tip B | MX-228, MX-229 |
| Kimyasal maddeler | EN ISO 374 | Kimyasal koruma tipi | Zagor ürün gamında yok |
| Elektrik | EN 60903 | Yalıtım sınıfı | Zagor ürün gamında yok |
Her standardın kodunun nasıl okunacağını ayrı rehberlerde anlattık: EN 388 kodları ve kaynakçı eldiveni seçimi.
CE işareti ve etiket kontrolü
KKD Yönetmeliği, eldivenleri riskin ağırlığına göre üç kategoriye ayırır. Kategori I yalnızca asgari riskleri kapsar. Mekanik risklere karşı eldivenlerin çoğu Kategori II'dir ve onaylanmış bir kuruluşun tip incelemesinden geçer. Ölüm ya da kalıcı sağlık hasarı riski taşıyan durumlar için üretilen Kategori III ürünlerde, CE işaretinin yanında dört haneli onaylanmış kuruluş numarası bulunur.
Teslim aldığınız eldivenin etiketinde şunları kontrol edin:
Kurumsal eldiven alımı için kontrol listesi
Aşağıdaki adımlar mevzuattan değil, sahadaki iyi uygulamalardan derlenmiştir. Eldiven alımını hem güvenli hem öngörülebilir hale getirir:
Zagor ile kurumsal tedarik
Zagor; kaynakçı, montaj ve nitril eldivenlerinde CE işaretli ürünler sunar. Nitril modellerde stok dışındaki 7–11 arası bedenler talep üzerine üretilebilir. Firmanızın görev tablosuna göre ürün ve beden önerisi almak için kurumsal teklif sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
NOT
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. İşyerinize özel KKD seçimi, iş güvenliği uzmanınızın yaptığı risk değerlendirmesine dayanmalıdır.ÖZETLE
Akılda kalması gerekenler
Sık sorulan sorular
İş eldiveninin parası çalışandan kesilebilir mi?
Hayır. Yönetmeliğe göre kişisel koruyucu donanımlar işveren tarafından çalışana ücretsiz verilir. Bu nedenle eldiven bedelinin çalışana yüklenmemesi gerekir.
İş eldiveni ne sıklıkla değiştirilmeli?
Mevzuat sabit bir süre belirlemez. Eldiven; yıprandığında, delindiğinde, kirlenip koruma özelliğini kaybettiğinde veya üreticinin kullanım kılavuzunda belirtilen koşullar oluştuğunda değiştirilmelidir.
Hangi işte hangi eldivenin kullanılacağına kim karar verir?
Kararı işveren verir; dayanak, iş güvenliği uzmanının da katıldığı risk değerlendirmesidir. Yönetmelik, bu süreçte çalışanların ve temsilcilerinin görüşlerinin alınmasını da ister.
CE işareti olmayan iş eldiveni kullanılabilir mi?
İşyerinde kullanılan KKD'nin, KKD Yönetmeliğine uygun tasarlanıp üretilmiş olması gerekir. CE işareti bu uygunluğun göstergesidir; işareti olmayan eldiven, korumanın test edildiğine dair güvence vermez.
KKD kullanım eğitimi vermek zorunlu mu?
Evet. Yönetmeliğe göre işveren, çalışanları eldivenin hangi risklere karşı kullanılacağı konusunda bilgilendirmek ve kullanım konusunda uygulamalı eğitim vermekle yükümlüdür.
İLGİLİ REHBERLER
KURUMSAL ALIM
Firmanız için doğru eldiveni birlikte seçelim
Görev ve risklerinize göre model ve beden önerisi hazırlayalım; adetli alımlarda size özel teklif sunalım.
KAYNAKLAR VE REFERANS STANDARTLAR
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Eldiven seçimi, işyerinizin risk değerlendirmesine göre yapılmalıdır.
